De juiste huishoudaccu kies je niet alleen op het aantal ampère-uren. Accutechnologie, werkelijk bruikbare energie, maximale stroom, gewicht, temperatuur, laadprofiel, levensduur en de rest van het elektrische systeem moeten samen kloppen.
1. Vergelijk meer dan Ah
Twee accu's van 100 Ah kunnen in dezelfde camper totaal verschillend presteren. Vergelijk minstens:
- Nominale energie: spanning × capaciteit in Ah.
- Bruikbare ontlaaddiepte: welk deel wil en mag je cyclisch gebruiken?
- Maximale continue stroom: kan de accu langdurig je omvormer en DC-verbruikers voeden?
- Piekstroom: kan ze een compressor, pomp of omvormerpiek starten?
- Maximale laadstroom: passen B2B, MPPT en walstroomlader samen binnen de limiet?
- Temperatuurgedrag: wat gebeurt er bij winterkou of een warme technische kast?
- Gewicht en afmetingen: belangrijk voor laadvermogen en montageplaats.
- Levensduur: het aantal cycli is alleen vergelijkbaar bij dezelfde ontlaaddiepte en omstandigheden.
2. Welke accutechnologieën zijn er?
| Accutype | Sterke punten | Beperkingen | Typisch passend gebruik |
|---|---|---|---|
| Natte loodaccu | Lage aankoopprijs, breed beschikbaar | Zwaar, ventilatie en onderhoud nodig, gevoelig voor diepe ontlading | Eenvoudige systemen met geschikte geventileerde plaats |
| AGM | Onderhoudsarm, gesloten uitvoering, redelijke piekstroom | Zwaar, minder bruikbare energie, gevoelig voor langdurig onvolledig laden | Beperkt cyclisch gebruik en gematigd elektrisch comfort |
| Gel | Goed bij rustige cyclische belasting, onderhoudsarm | Specifiek laadprofiel, minder geschikt voor zeer hoge stroom | Langdurige gelijkmatige verbruikers zonder zware omvormerpieken |
| LiFePO4 | Veel bruikbare energie, laag gewicht, snel laden, stabiele spanning | Hogere investering, BMS en geschikte laders nodig, laden bij kou bewaken | Regelmatig off-grid gebruik, hoge cycli en zwaardere verbruikers |
Natte loodzuuraccu
Bij een natte loodaccu bevindt het vloeibare elektrolyt zich vrij rond de platen. Ze is goedkoop, maar zwaar en kan tijdens laden gas vormen. De montageplaats moet daarvoor geschikt en geventileerd zijn. Voor moderne compacte camperbouw is dit meestal niet de meest praktische keuze.
AGM
Bij AGM wordt het elektrolyt in glasmat opgenomen. De accu is onderhoudsarm en kan relatief hoge stromen leveren. Ze blijft echter zwaar en verliest levensduur wanneer ze vaak diep wordt ontladen of langdurig niet volledig wordt geladen. Een AGM van 200 Ah is dus niet automatisch gelijkwaardig aan 200 Ah LiFePO4 in dagelijks bruikbare energie.
Gel
Gelaccu's gebruiken verdikt elektrolyt en zijn geschikt voor rustige, cyclische belasting. Ze vragen een passend laadprofiel en zijn doorgaans minder geschikt voor zeer hoge laad- of ontlaadstromen. Controleer daarom de datasheet wanneer je een zware omvormer wilt gebruiken.
Deep-cycle is geen afzonderlijke chemie
“Deep-cycle” betekent dat een accu voor herhaald cyclisch gebruik is ontworpen. Het kan om nat lood, AGM, gel of een andere constructie gaan. Kijk naar het aantal cycli bij een vermelde ontlaaddiepte, niet alleen naar de marketingterm.
LiFePO4
Lithium-ijzerfosfaat levert veel bruikbare energie bij een lager gewicht, houdt de spanning lang stabiel en kan meestal sneller laden. Dat maakt het interessant voor off-grid gebruik en hogere omvormerbelastingen. De accu vereist wel een geschikt BMS, correcte laadinstellingen en bewaking bij lage temperatuur.
3. Wat is de effectieve capaciteit?
Hier worden vaak vier verschillende begrippen door elkaar gebruikt:
| Begrip | Wat betekent het? | Voorbeeld bij een accu van 100 Ah |
|---|---|---|
| Nominale capaciteit | De capaciteit volgens de opgegeven testvoorwaarden van de fabrikant. | 100 Ah op het typeplaatje |
| Nominale energie | Spanning × Ah. Handiger om systemen met verschillende spanning te vergelijken. | 12 V × 100 Ah ≈ 1.200 Wh; 12,8 V × 100 Ah ≈ 1.280 Wh |
| Bruikbare capaciteit | Het deel dat je bewust gebruikt binnen de gekozen ontlaadgrenzen. | Bijvoorbeeld 50 Ah bij een conservatief gebruikte loodaccu |
| Effectieve capaciteit | Wat onder de werkelijke belasting, temperatuur, leeftijd en uitschakelgrenzen beschikbaar blijft. | Kan lager zijn dan de berekende bruikbare capaciteit |
Nominale capaciteit
De waarde op het typeplaatje is gemeten onder voorwaarden van de fabrikant, bijvoorbeeld bij een bepaalde ontlaadduur en temperatuur. Ze is geschikt om producten te beschrijven, maar niet voldoende om je autonomie te voorspellen.
Bruikbare capaciteit
Dit is het deel dat je in het ontwerp toestaat te gebruiken. Bij lood wordt vaak bewust een grote reserve behouden om levensduur en spanning onder belasting te beschermen. Bij LiFePO4 kan doorgaans een groter deel worden benut, maar de exacte grens volgt uit de fabrikant, het BMS en je gewenste veiligheidsreserve.
Effectieve capaciteit
De effectieve capaciteit is wat je tijdens de werkelijke rit of overnachting aan de accu kunt onttrekken voordat een toestel, omvormer of BMS uitschakelt. Ze wordt beïnvloed door:
- de werkelijke ontlaadstroom;
- accutemperatuur;
- leeftijd en toestand van de accu;
- interne weerstand en spanningsval in kabels en verbindingen;
- uitschakelspanning van omvormer of verbruiker;
- BMS-limieten en celbalans;
- de rust- en sluimerverbruikers die niet in de berekening stonden.
| Rekenvoorbeeld | Nominale energie | Ontwerpbaar bruikbaar | Waarom effectief nog anders kan zijn |
|---|---|---|---|
| 12V AGM, 100 Ah | Ongeveer 1.200 Wh | Bij 50% geplande ontlading ongeveer 600 Wh | Hoge stroom, kou, ouderdom en spanningsval kunnen de afname eerder beëindigen |
| 12,8V LiFePO4, 100 Ah | Ongeveer 1.280 Wh | Afhankelijk van ontwerp en fabrikant vaak een groter deel dan bij lood | BMS-limieten, celtemperatuur, piekstroom en ingestelde uitschakelspanning bepalen de grens |
4. Waarom daalt de effectieve capaciteit bij zware belasting?
Peukert-effect bij lood
De opgegeven capaciteit van een loodaccu geldt bij een bepaalde ontlaadsnelheid. Trek je veel meer stroom, dan is de effectief beschikbare capaciteit kleiner. Een zware omvormer kan daardoor een loodaccu veel sneller leeg doen lijken dan een koelkast en verlichting met hetzelfde totale theoretische energieverbruik.
Spanningsval en voortijdig uitschakelen
Een accu kan nog energie bevatten terwijl de spanning aan de omvormer te laag wordt. Interne weerstand, te dunne kabels, een warme zekeringhouder of slechte kabelschoen veroorzaken extra spanningsval. Het toestel schakelt dan uit vóór de berekende capaciteit gebruikt is.
C-rate
De C-rate drukt stroom uit ten opzichte van capaciteit. Bij een accu van 100 Ah is 0,5C gelijk aan 50 A en 1C gelijk aan 100 A. Controleer zowel de cel- als BMS-limiet. Een accu kan genoeg Wh bevatten maar toch onvoldoende stroom kunnen leveren voor een zware omvormer.
5. Wat doet het BMS bij LiFePO4?
Het Battery Management System bewaakt celspanningen, stroom en temperatuur. Bij een grensoverschrijding kan het laden of ontladen onderbreken. Het BMS:
- beschermt tegen te hoge en te lage celspanning;
- begrenst de maximaal toegestane laad- en ontlaadstroom;
- kan laden blokkeren bij een te lage temperatuur;
- ondersteunt afhankelijk van het ontwerp celbalancering;
- kan status en foutmeldingen beschikbaar maken.
Het BMS vervangt geen zekering. De zekering beschermt kabel en installatie tegen kortsluiting en overstroom. Het BMS is bovendien een laatste beveiligingslaag, niet de normale dagelijkse aan-uitregeling.
6. De accu moet bij alle laadbronnen passen
| Onderdeel | Controle bij accukeuze |
|---|---|
| B2B-lader | Laadprofiel, maximale stroom, dynamocapaciteit en laden bij lage temperatuur |
| MPPT | Accuprofiel, maximale gezamenlijke laadstroom en temperatuurcompensatie |
| Walstroomlader | Juiste spanningen en laadfasen voor de gekozen chemie |
| Omvormer | Continue en piekstroom van accu, BMS, kabels, zekering en hoofdschakelaar |
| Batterijmonitor | Capaciteit, Peukert, laadefficiëntie en synchronisatie correct instellen |
Tel de maximale stroom van alle gelijktijdig werkende laadbronnen op. Een B2B-lader van 50 A, MPPT van 30 A en walstroomlader van 30 A kunnen samen meer leveren dan een kleine accu of haar BMS toelaat. Stel iedere bron passend in of gebruik gecoördineerde regeling wanneer het systeem dat ondersteunt.
Een lithiumupgrade is geen losse accuwissel
Controleer bij vervanging van lood door LiFePO4 de dynamolader, walstroomlader, MPPT, kabels, zekeringen, shunt en maximale omvormerstroom. Een lithiumaccu kan door haar lage interne weerstand veel meer laadstroom vragen dan de oude installatie veilig kan leveren.
7. Wat verkort de levensduur?
- Te diepe ontlading: vooral schadelijk wanneer loodaccu's dit vaak meemaken.
- Langdurig onvolledig laden: bevordert sulfatering bij lood.
- Verkeerd laadprofiel: kan zowel lood- als lithiumsystemen beschadigen.
- Hoge temperatuur: versnelt chemische veroudering.
- Laden bij vrieskou: kan LiFePO4-cellen beschadigen wanneer geen beveiliging aanwezig is.
- Langdurige opslag met sluimerverbruik: kan uiteindelijk diepontlading veroorzaken.
- Losse verbindingen: veroorzaken warmte, spanningsval en onbetrouwbaar laden.
Opslag en winterstilstand
Volg de opslag-State-of-Charge en temperatuur uit de accuhandleiding. Schakel onnodige sluimerverbruikers uit en controleer periodiek spanning, foutmeldingen en fysieke toestand. Laat een loodaccu niet maanden gedeeltelijk geladen staan.
8. Welke accu past bij jouw camper?
Beperkt gebruik en laag budget
AGM kan volstaan wanneer gewicht minder kritisch is, de accu regelmatig volledig wordt geladen en hoge omvormerstromen beperkt blijven.
Regelmatig off-grid
LiFePO4 is meestal logischer door bruikbare energie, gewicht en laadgedrag, mits BMS en alle laadbronnen correct zijn ontworpen.
Rustige cyclische belasting
Gel kan technisch passen wanneer het laadprofiel klopt en geen zeer hoge laad- of omvormerstromen nodig zijn.
Hoeveel Ah heb je nodig?
Dat is een afzonderlijke berekening vanuit dagverbruik, gewenste autonomie, systeemspanning, verliezen en accutype. Gebruik daarvoor de uitgebreide gids accucapaciteit voor een camper berekenen. Dit keuzeartikel bepaalt vervolgens welke technologie die capaciteit het beste kan leveren.
Lees verder
Compact Living kan dagverbruik, accutechnologie, BMS, laadbronnen, omvormer, kabels en beveiliging als één systeem ontwerpen. Bekijk de installatieservice.