Een accu kies je niet op gevoel of uitsluitend op het aantal ampère-uren. Bereken eerst het dagelijkse energieverbruik in wattuur, bepaal daarna hoeveel dagen autonomie je nodig hebt en corrigeer voor bruikbare ontlading, temperatuur, veroudering en omzettingsverlies.
1. Maak een energiebalans in wattuur
Energie (Wh) = vermogen (W) × tijd (h).
Voor cyclische toestellen gebruik je niet het maximale labelvermogen gedurende 24 uur. Een compressor koelkast schakelt bijvoorbeeld in en uit. Meet bij voorkeur het werkelijke dagverbruik of gebruik een conservatieve fabrikantwaarde.
| Toestel | Rekenwaarde | Gebruik | Dagverbruik |
|---|---|---|---|
| Koelkast | 25 W gemiddeld | 24 u | 600 Wh |
| Verlichting | 18 W | 4 u | 72 Wh |
| Waterpomp | 60 W | 0,15 u | 9 Wh |
| Laptop | 65 W | 3 u | 195 Wh |
| Dieselkachel | 12 W gemiddeld | 8 u | 96 Wh |
Dit voorbeeld komt op 972 Wh per dag. Tel voor laad- en omzettingsverliezen bijvoorbeeld tien tot twintig procent reserve, afhankelijk van het systeem.
2. Reken wattuur om naar ampère-uur
Ah = Wh ÷ systeemspanning.
Bij een nominale 12V-berekening is 1.100 Wh ongeveer 92 Ah. Bij 24V is dezelfde energie ongeveer 46 Ah. Vergelijk accu's daarom liever in Wh dan alleen in Ah wanneer de systeemspanning verschilt.
3. Corrigeer voor bruikbare ontlading
Loodaccu's verliezen levensduur wanneer ze vaak diep worden ontladen. LiFePO4 kan doorgaans een groter deel van de nominale energie gebruiken, maar ook daar zijn reserve, BMS-grenzen en lage temperatuur belangrijk.
| Technologie | Ontwerpaandacht | Waarom reserve? |
|---|---|---|
| Natte loodaccu | Beperkte cyclische ontlading en ventilatie | Levensduur en spanningsval onder belasting |
| AGM/GEL | Laadprofiel en ontlaaddiepte bewaken | Capaciteit neemt af bij hoge stroom en kou |
| LiFePO4 | BMS, laadstroom en laden onder 0 °C | Reserve voor pieken, kou en veroudering |
Voor lood speelt het Peukert-effect: bij een hogere ontlaadstroom daalt de effectief beschikbare capaciteit. Bij zware omvormerlasten kan een op papier ruime loodaccu daardoor sneller instorten dan verwacht.
4. Controleer maximale stroom
Een 1.500W-omvormer kan aan 12V meer dan 125 A vragen, nog zonder verlies. Controleer daarom BMS-limiet, accupolen, hoofdzekering, busbars, shunt, hoofdschakelaar en kabels op de maximale continue én kortstondige stroom.
5. Drie realistische profielen
| Profiel | Dagverbruik | Autonomie | Benodigde bruikbare energie |
|---|---|---|---|
| Basis | 650 Wh | 1,5 dag | ongeveer 975 Wh plus reserve |
| Comfort | 1.200 Wh | 2 dagen | ongeveer 2.400 Wh plus reserve |
| Zwaar 230V-gebruik | 2.500 Wh | 1 dag | minstens 2.500 Wh plus omvormer- en systeemreserve |
6. Een grotere accu vraagt meer laadvermogen
Een grote accu lost geen energietekort op wanneer je ze niet tijdig kunt herladen. Vergelijk het dagelijkse tekort met de verwachte opbrengst van zonnepanelen, B2B-lader en walstroom. Controleer ook de maximaal toegestane laadstroom van accu en BMS.
Hoeveel reserve neem je mee?
Reserve is geen vaste universele factor. Ze hangt af van seizoen en laadzekerheid.
Zomer en dagelijks rijden
De laadbronnen zijn relatief voorspelbaar. Een kleinere autonomiereserve kan volstaan wanneer je verbruik nauwkeurig kent.
Winter of vaak in de schaduw
Zonne-opbrengst kan sterk dalen. Reken met meer autonomie of een tweede betrouwbare laadbron.
Medische apparatuur of essentiële verwarming
Ontwerp met duidelijke noodreserve, alarmdrempels en een alternatieve laadmogelijkheid. Test het scenario vóór vertrek.
Temperatuur, veroudering en werkelijk beschikbare energie
Capaciteit wordt onder gestandaardiseerde omstandigheden opgegeven. Bij kou neemt de beschikbare energie af, vooral bij loodaccu's. Bij veroudering daalt de capaciteit verder. Ontwerp daarom niet op een nieuwe accu die exact tot de theoretische ondergrens wordt ontladen.
Peukert bij loodaccu's
De nominale capaciteit van een loodaccu wordt bij een bepaalde ontlaadtijd gemeten. Een veel hogere stroom, bijvoorbeeld door een omvormer, maakt minder Ah beschikbaar. LiFePO4 heeft hiervan veel minder last, maar BMS- en temperatuurgrenzen blijven bepalend.
Autonomie opnieuw berekenen bij 230V
Deel het AC-verbruik niet rechtstreeks door 12V zonder verlies mee te nemen. Een toestel van 800 W dat één uur draait verbruikt 800 Wh aan AC-zijde. Bij 90% omvormerrendement vraagt dat ongeveer 889 Wh uit de accu. Tel ook het sluimerverbruik van de omvormer over de volledige ingeschakelde tijd mee.
Laadtijd realistisch inschatten
Theoretische laadtijd is het energietekort gedeeld door laadvermogen. In de praktijk beperken laadfase, temperatuur, dynamogedrag en andere verbruikers de netto laadstroom. Gebruik de stroom die werkelijk in de accu loopt, niet alleen het nominale vermogen op het label van de lader.
Lees verder
Volledig rekenvoorbeeld: twee dagen vrij staan
Stel dat het gemeten dagverbruik 1.050 Wh is. Voor twee dagen is dat 2.100 Wh. Tel 15% systeemreserve voor verliezen en onzekerheid: ongeveer 2.415 Wh bruikbare energie.
| Stap | Berekening | Resultaat |
|---|---|---|
| Dagverbruik | Som van alle Wh per dag | 1.050 Wh |
| Twee dagen | 1.050 × 2 | 2.100 Wh |
| Reserve | 2.100 × 1,15 | 2.415 Wh bruikbaar |
| 12,8V-equivalent | 2.415 ÷ 12,8 | ongeveer 189 Ah bruikbaar |
Dit is nog niet automatisch de nominale accugrootte. Deel de bruikbare energie door het gekozen bruikbare aandeel van de concrete accu en controleer daarna maximale stroom, temperatuur en laadmogelijkheden.
Piekvermogen en energie zijn twee verschillende controles
Een waterkoker gebruikt misschien weinig Wh omdat hij kort draait, maar vraagt een hoge momentane stroom. De accubank kan genoeg energie bevatten en toch door BMS, spanningsval of omvormerpiek uitschakelen. Controleer daarom capaciteit én maximale stroom afzonderlijk.